Pankreas kanseri tedavisinde mRNA teknolojisinin kullanımına dair umut verici gelişmeler yaşanıyor. Amerikan Kanser Araştırmaları Derneği’nin (AACR) 2026 Yıllık Toplantısı’nda sunulan yeni klinik araştırma sonuçları, autogene cevumeran adı verilen kişiselleştirilmiş kanser aşısının, hastalığın ilerlemesini altı yıl boyunca durdurduğunu ortaya koydu. Bu bulgular, pankreas kanserinin bağışıklık sistemi üzerindeki etkilerini yeniden düşünmemize neden oluyor.
Pankreas kanserinin en yaygın türü olan pankreatik duktal adenokarsinom (PDAC), mevcut tedavilere karşı yüksek direnç göstermesiyle biliniyor. Cerrahi müdahalelerle tümörler tamamen çıkarılsa bile, kanserin nüksetme olasılığı yüzde 80’i bulabiliyor. Dünya genelinde bu hastalığın beş yıllık hayatta kalma oranı ise sadece yüzde 13 seviyelerinde kalıyor. Ancak yeni araştırmalar, mRNA aşısının bu zorlu tabloyu değiştirme potansiyeline sahip olduğunu gösteriyor.
Kişiselleştirilmiş aşı tedavisi, kemoterapi ve özel bir immünoterapinin kombinasyonu ile uygulanıyor. Bu tedavi sürecinde bağışıklık sistemi pozitif yanıt veren 8 hastanın 7’sinin, son dozu aldıktan 4 ila 6 yıl sonra bile hayatta olduğu ve kanser belirtileri göstermediği bildirildi. Memorial Sloan Kettering Kanser Merkezi’nden baş araştırmacı Vinod Balachandran, hastaların bağışıklık sistemini eğiterek hastalığı kontrol altına alabileceklerine dair inançlarının tam olduğunu vurguladı.
Pankreas kanseri, kanser hücrelerinin bağışıklık sisteminden gizlenme yeteneği nedeniyle zorlu bir hedef olarak biliniyordu. Vücuttaki bağışıklık hücreleri, pankreas tümörlerindeki belirgin “neoantijenleri” tanıyamıyor, bu nedenle kanseri tehdit olarak algılamıyordu. Araştırma ekibi, bu sorunu COVID-19 pandemisi sırasında geliştirilen mRNA teknolojisi ile aşmayı başardı. BioNTech içindeki bilim insanları, hastaların tümörlerinin genetik dizilimlerini analiz ederek, her hastaya özel neoantijenlere yönelik kişiselleştirilmiş aşılar tasarladılar. Bu genetik bilgilerin sayesinde, vücut kanser hücrelerini hedef alan bağışıklık tepkileri üretmeyi öğreniyor.
mRNA aşısı, geleneksel aşılardan farklı bir yapıya sahip olup, hastalık ortaya çıktıktan sonra ve tümör cerrahi olarak alındıktan sonra uygulanıyor. Aşının temel amacı, hastalığın ilerlemesini durdurmak ve gelecekte kanserin tekrar etmesini önlemek.
Son otuz yılda pankreas kanseri vakalarında küresel ölçekte önemli bir artış gözlemleniyor. 1990 yılında yıllık yeni vaka sayısı 196 bin iken, 2022 yılında bu sayı 510 binin üzerine çıktı. Dünya genelinde altıncı en ölümcül kanser türü olarak bilinen pankreas kanseri, özellikle 50 yaş altı bireylerde artış göstermesi nedeniyle, araştırmacıları yeni tedavi yöntemleri aramaya yönlendiriyor.
mRNA aşısının erken dönem sonuçları büyük bir bilimsel başarı olarak değerlendiriliyor. Ancak uzmanlar, bu araştırmanın henüz yalnızca 16 kişilik küçük bir hasta grubu üzerinde gerçekleştirildiğini hatırlatıyor. Tedavinin daha geniş çapta etkinliğini kanıtlamak amacıyla, 260 hastanın katılımıyla başlatılan Faz II klinik denemelerinin 2031 yılına kadar tamamlanması planlanıyor.
